Ruzie bij Monopoly? Zo houd je het gezellig (en het potje korter)

Waarom Monopoly zo vaak eindigt in ruzie

Je gooit acht, je pion landt op de Kalverstraat en daar staat een hotel van je broer. Bij volwassenen levert dat een zucht op, bij een kind van negen soms tranen of een bord dat van tafel vliegt.

Hasbro weet dat zelf ook. In 2022 maakte het merk met reclamebureau KesselsKramer een campagne voor Nederland en België met foto's van boze kinderen in de bekende Monopoly-straten. Volgens het onderzoek dat erbij hoorde, loopt het in 8 van de 10 potjes uit op ruzie (Designboom). De campagne richtte zich op kinderen van 8 tot 12 jaar (Muse by Clios). Hoe dat onderzoek is gedaan en hoeveel mensen meededen, heeft Hasbro niet gepubliceerd, dus zie het cijfer als een indicatie. De boodschap van de campagne was dat ruzie bij een spel kinderen ook iets leert: omgaan met verlies en met tegenslag.

Dat het spel tot ruzie leidt, zit in het ontwerp. Monopoly gaat terug op The Landlord's Game van Lizzie Magie, die er in 1904 patent op kreeg. Zij maakte twee sets regels: een waarin iedereen samen vooruitging en een waarin één speler monopolies opbouwt en de rest failliet laat gaan. Die tweede versie was bedoeld als waarschuwing. Precies die regels kwamen later in Monopoly terecht (The Public Domain Review).

Er spelen nog een paar dingen mee:

• Wie achter raakt, kan bijna niet meer terugkomen, maar is pas klaar als al het geld op is. Dat kan lang duren.
• Geluk met de dobbelstenen weegt zwaar. Een kind voelt dat als oneerlijk, zeker als een ander net de dure straten koopt.
• Iedereen kent een eigen versie van de regels. Zodra er geld op Vrij Parkeren ligt, begint de discussie.
• Een potje loopt vaak tot na bedtijd, en moe kun je slechter tegen je verlies.

Officiële regels en huisregels

Bijna niemand speelt Monopoly zoals het in de handleiding staat. Toen Hasbro in 2014 1.000 spelers ondervroeg, zei bijna 70 procent nooit alle regels gelezen te hebben, en 34 procent had meer dan eens zelf regels verzonnen (AP via KSL). Die eigen regels zijn vaak de reden dat een potje eindeloos duurt of uitloopt op ruzie over wat mag.

Dit staat in de klassieke spelregels van Hasbro (Hasbro, Engelstalige handleiding), naast wat veel gezinnen ervan maken:

Huisregels zijn niet verboden, het is jullie spel. Hasbro bracht in 2014 zelfs een editie uit met vijf populaire huisregels, waaronder geld op Vrij Parkeren. Spreek alleen vooraf af met welke regels jullie spelen. Dan hoeft niemand halverwege te bewijzen dat het bij oma anders ging.

Hoe lang duurt een potje Monopoly?

Volgens de productinformatie duurt een potje Monopoly Classic ongeveer een uur. Thuis loopt het vaak uit, zeker met de huisregels uit de tabel hierboven. Het spel stopt pas als iedereen op één speler na failliet is, en dat moment schuift op zolang er geld bijkomt.

De speelduur komt uit de productinformatie van de winkels en van Hasbro (Monopoly Speed, Monopoly Junior).

Zo maak je een potje korter

• Veil elke straat die iemand niet koopt. Dat is de officiële regel en het scheelt het meeste tijd, want de kleuren raken sneller vol.
• Leg geen geld op Vrij Parkeren. Boetes en belasting gaan naar de bank.
• Zet vooraf een wekker, bijvoorbeeld op 60 minuten. Gaat hij af, dan maakt iedereen zijn ronde af en telt zijn bezit: contant geld, de waarde van straten en de prijs van huizen en hotels. Wie het meest heeft, wint. Dit is een huisregel, spreek hem dus vooraf af.
• Deel aan het begin elke speler twee willekeurige straten uit. Dan wordt er vanaf de eerste ronde huur betaald.
• Speelt een kind met een volwassene, laat de volwassene dan de bank doen. Dat scheelt rekenwerk aan tafel en discussie over wisselgeld.

In sommige edities zit een derde dobbelsteen, de snelheidsdobbelsteen. Die gebruik je pas als je één keer langs Start bent geweest. Gooi je Mr. Monopoly, dan ga je door naar de volgende straat die nog te koop is. Met de bus kies je of je met één of met beide gewone dobbelstenen loopt (Hasbro).

Welke Monopoly past bij welke leeftijd?

De gewone Monopoly is volgens Hasbro geschikt vanaf 8 jaar. Daaronder wordt het rekenen met huur, hypotheken en wisselgeld te lastig, en duurt het spel te lang om stil te zitten.

Van 5 tot 7 jaar: Monopoly Junior

Monopoly Junior is de versie voor jongere kinderen, vanaf 5 jaar. Je koopt winkels en attracties in plaats van straten en betaalt met biljetten van 1, dus het rekenen blijft eenvoudig. Er zijn ook Junior-edities met figuren als Bluey of Super Mario. Let bij het kopen op de taal, want niet elke editie in de winkel is Nederlandstalig.

Vanaf 8 jaar: Monopoly Deal als snelle start

Monopoly Deal is Monopoly zonder bord. Je verzamelt straten op kaarten, int huur en pakt met actiekaarten bezit van een ander af. Wie als eerste drie complete stratensets in verschillende kleuren heeft, wint. Een potje duurt ongeveer een kwartier, dus als een kind verliest, speel je gewoon nog een keer. Het doosje is klein genoeg voor op vakantie.

Vanaf 8 jaar: Monopoly Classic

De vernieuwde Nederlandse editie heeft grotere pionnen, huizen en hotels dan vroeger, acht metalen pionnen en een bankiersbakje met deksel. Er zit een lijst bij om de winnaars per potje op te schrijven. Je speelt met 2 tot 6 spelers.

Monopoly met een thema

Is je kind fan van Pokémon, Stitch of Harry Potter, dan is een thema-editie een makkelijke manier om het spel op tafel te krijgen. De regels zijn meestal die van de gewone Monopoly. De Valsspelers Editie is anders: daar mag je stiekem geld pakken als een kaart het toestaat, en de rest probeert je te betrappen. Voor kinderen die toch al de randjes van de regels opzoeken is dat een grappige variant, maar reken op een lang potje.

Tips tegen ruzie bij spelletjes

Tegen je verlies kunnen moet je leren, en spelletjes zijn daar een goede oefenplek voor. Kinderpsychiater Joseph Austerman van de Cleveland Clinic raadt aan om vooraf te bespreken dat verliezen balen is, om het verdriet te erkennen in plaats van weg te praten, en om de inzet te prijzen in plaats van de uitslag (Cleveland Clinic). Ook belangrijk volgens hem: kinderen kijken af hoe jij zelf met een nederlaag omgaat.

Moet je je kind dan laten winnen? Onderwijspsycholoog Lyn Fry vindt van niet, of in elk geval niet altijd. Kinderen merken het als je ze laat winnen en zijn er dan niet trots op. Wel kun je een spel kiezen waarin je kind een eerlijke kans heeft, en het eerste potje wat ruimte geven zodat het niet meteen afhaakt (Ouders van Nu).

Voor Monopoly specifiek werkt dit aan tafel:

• Spreek de regels en de eindtijd af voordat de doos opengaat.
• Begin niet meer aan een potje van een uur als het al tegen bedtijd loopt. Speel dan Monopoly Deal.
• Zeg hardop wat je zelf voelt als je verliest: balen, en volgende keer anders kopen. Kinderen horen zo dat het mag schuren zonder dat het ontploft.
• Geef een compliment voor een slimme ruil of voor goed tellen, ook als het potje slecht loopt.
• Laat de verliezer het volgende spel kiezen.
• Beslis bij een ruzie niet meteen zelf wie gelijk heeft. Vraag eerst wat ieder vindt, en grijp wel in als iemand wordt uitgelachen of het fysiek wordt.

Spellen met minder kans op ruzie

Wordt het bij Monopoly elke keer mis, probeer dan eens een spel waarin je samen speelt of waarin niemand er halverwege uit ligt. Een paar spellen die we nu bij meerdere winkels zien:

Meer lezen

• Speelgoed voor de sociale ontwikkeling, met spellen waarin kinderen leren samenspelen en op hun beurt wachten.
• Speelgoed dat het denken uitdaagt, zoals strategie- en rekenspellen.
• Wat is goed speelgoed?
• Welk speelgoed neem je mee op vakantie? Monopoly Deal past in elke tas.
• Alle spellen van 999 Games en Ravensburger.
• Speelgoed onder de 10 euro, voor een spel in de schoen.