Naar de inhoud
Ontwikkeling

Sociaal speelgoed

Met sociaal speelgoed spelen kinderen samen: een spel met beurten, een keukentje voor rollenspel of een spel waarin je samen wint. Je kind oefent daarmee wachten op de beurt, tegen verlies kunnen en overleggen. Hieronder staat speelgoed met een sociale score van 4 of 5: het is gemaakt voor meer spelers, of samenwerken is de kern. Met de filters stel je ook een minimum in voor motoriek of denken.

Zo komt de score tot stand

Een AI-model kiest de score op deze vaste schaal van 0 tot 5, op basis van de productinformatie van fabrikant en winkels, in vergelijking met ander speelgoed. Een 5 krijgt speelgoed alleen als dit onderdeel het hoofddoel is.

0
Je speelt er altijd alleen mee, zoals met een game voor één speler.
1
Vooral alleen, al kan het ook samen, zoals een puzzel of bouwset.
2
Samen spelen gaat goed maar hoeft niet, zoals met speelfiguren of een pop.
3
Nodigt uit tot samen spelen of rollenspel: poppenhuis, keukentje, verkleedkleren.
4
Gemaakt voor meer spelers, met beurten en regels: de meeste bord- en kaartspellen.
5
Samenwerken of met elkaar praten is de kern: een coöperatief spel, een partyspel, walkietalkies.
Getekend kind met een knuffelbeer en een bal, met de bovenkop Samen spelen, de titel Sociaal speelgoed en het label Score van 0 tot 5.

Sociaal speelgoed met de laagste prijs

2 producten gevonden

2 producten passen bij deze scores. Terug naar de standaard

Wat is sociaal speelgoed?

Sociaal speelgoed is speelgoed dat kinderen samen gebruiken. Het gaat om spellen met beurten en regels, om rollenspel zoals een winkeltje of een doktersset, en om spellen waarin je samen tegen het spel speelt. Tijdens het spelen oefent je kind dingen die later overal van pas komen: wachten op je beurt, afspraken maken, tegen je verlies kunnen en merken wat een ander voelt.

Elk product op deze pagina heeft een sociale score van 0 tot 5. Een 0 betekent dat je er altijd alleen mee speelt, zoals een game voor één speler. Een 5 betekent dat samenwerken of met elkaar praten de kern is, zoals bij een coöperatief spel of walkietalkies. Hierboven staat speelgoed met een 4 of een 5.

Drie stappen: op je beurt wachten, afspraken maken, samen winnen.
Met sociaal speelgoed oefent je kind dingen die later overal van pas komen.

Samen spelen per leeftijd

Kinderen leren niet in één keer samen spelen. De Amerikaanse onderzoeker Mildred Parten beschreef in 1932 de vormen die je bij jonge kinderen ziet, van toekijken tot echt samenwerken. Het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) koppelt daar de leeftijden aan die je in Nederland gebruikt. Het speelgoed in de laatste kolom is onze eigen suggestie.

Vorm van spelWat je zietRond welke leeftijdSpeelgoed dat past
ToekijkenJe kind kijkt naar andere kinderen zonder mee te doen0 tot 2 jaarActiviteitenkleed, spiegel, kiekeboe met jou
Alleen spelenGeconcentreerd bezig met eigen speelgoedVooral 2 tot 3 jaar, en daarna ookStapelbekers, vormenstoof, grote bouwstenen
Naast elkaar spelenNaast een ander kind spelen en elkaar nadoen, nog niet echt samenRond 2 jaarZandbak, waterbak, een treinbaan met twee treintjes
Met elkaar spelenSamen met hetzelfde bezig, nog zonder vaste rollen of gezamenlijk doelVanaf ongeveer 3 jaarSpeelkeuken, verkleedkist, poppenhuis
SamenwerkenRollen verdelen, regels afspreken en samen een doel halenVanaf ongeveer 4 jaarWinkeltje, doktersset, coöperatieve bordspellen
Spellen met regelsBeurten, winnen en verliezen, een beetje tactiekVanaf 4 of 5 jaar, sterk vanaf 6 jaarMemory, kaartspellen, bordspellen voor het hele gezin

Speelt je tweejarige vooral naast een ander kind en niet mee? Dat is een gewone tussenstap en geen teken dat er iets mis is.

Vanaf drie jaar proberen kinderen meer samen te spelen, maar dit gaat nog moeizaam.

Nederlands Jeugdinstituut (NJi)

Wat zegt onderzoek over samen spelen?

Er is veel onderzoek gedaan naar spel en sociale ontwikkeling. Een paar uitkomsten die nuttig zijn als je speelgoed kiest:

  • Samen spelen oefent sociale vaardigheden. De Amerikaanse kinderartsenvereniging AAP schreef in 2018 een groot rapport over spelen. Volgens dat rapport leren kinderen tijdens samen spelen onderhandelen over regels en samenwerken. Het rapport noemt ook een opvallend verband: kinderen die in groep 5 veel prosociaal gedrag lieten zien, haalden jaren later betere resultaten voor lezen en rekenen (Yogman e.a., 2018).
  • Coöperatieve spellen kunnen helpen bij samenwerken. In een Amerikaans onderzoek met 70 kinderen van 4 en 5 jaar nam samenwerken toe en agressie af als de groep coöperatieve spellen speelde. Na competitieve spellen zagen de onderzoekers het omgekeerde (Bay-Hinitz e.a., 1994).
  • Maar bordspellen met een winnaar zijn ook prima. Een Zweeds onderzoek liet 65 kleuters zes weken lang coöperatieve of competitieve bordspellen spelen. In samenwerken was er geen verschil. Wel vonden de kinderen de coöperatieve spellen leuker (Eriksson e.a., 2021).
  • Rollenspel helpt bij omgaan met emoties. In een gerandomiseerd onderzoek met 97 vierjarigen werden kinderen die in kleine groepjes doe-alsof-spellen speelden beter in het beheersen van hun emoties (Goldstein en Lerner, 2018).
  • Het is geen wondermiddel. Een groot overzichtsartikel concludeert dat het bewijs dat fantasiespel zelf sociale vaardigheden veroorzaakt nog zwak is. Rollenspel is waarschijnlijk een van de routes, niet de enige (Lillard e.a., 2013).

Samen spelen is goed voor de sociale ontwikkeling. Het meeste effect komt van het spelen zelf en van een volwassene die meedoet en helpt; goed speelgoed maakt dat makkelijker.

Checklist: samen spelen oefent, coöperatief kan helpen, winnen mag ook, rollenspel en emoties.
Vier uitkomsten uit het onderzoek op deze pagina, met de bronnen erbij.

Samenwerken of winnen: welke spellen kies je?

Bij een coöperatief spel winnen of verliezen alle spelers samen. Dat is fijn voor jonge kinderen die nog moeilijk tegen hun verlies kunnen. Bij een spel met een winnaar oefent je kind juist dat verliezen erbij hoort. Het onderzoek hierboven laat zien dat beide soorten waarde hebben.

Coöperatief spelSpel met een winnaar
DoelSamen tegen het spel winnenAls eerste aan de finish, of de meeste punten
Wat je kind oefentOverleggen, plannen, elkaar helpenOp je beurt wachten, tegen je verlies kunnen
Fijn voorPeuters en kleuters, kinderen die snel boos worden bij verliezenKinderen vanaf een jaar of 5, gezinsavonden
VoorbeeldenSpellen waarin je samen een boomgaard leegplukt of een uil naar huis brengtMemory, ganzenbord, kaartspellen

Video: sociale ontwikkeling bij jonge kinderen

Rollenspel: winkeltje, dokter en keukentje

In rollenspel bedenken kinderen zelf de regels: de winkelier rekent af, de dokter luistert en de patiënt wacht. Het Center on the Developing Child van Harvard noemt dat een oefening in zelfbeheersing. Een kind dat een rol speelt, houdt zich aan wat bij die rol hoort en houdt andere impulsen in. Kinderen van 3 tot 5 jaar corrigeren elkaar ook nog eens tijdens het spelen (Harvard, activiteiten voor 3 tot 5 jaar).

Speelgoed dat rollenspel uitlokt, heeft vaak een hoge sociale score: een speelkeuken, een kassa met boodschappen, een doktersset, verkleedkleren of een poppenhuis. Het werkt het best als er twee of meer kinderen meespelen, of jij.

Tip: rollenspel werkt het best met twee of meer kinderen, of speel zelf mee als klant of patiënt.
Bij rollenspel bedenken kinderen zelf de regels. Een volwassene die meespeelt, maakt het makkelijker.

Zo kies je speelgoed om samen mee te spelen

  • Kijk naar het aantal spelers. Op de doos staat vaak voor hoeveel spelers een spel is. Twee tot vier spelers werkt thuis het makkelijkst.
  • Begin coöperatief bij jonge kinderen. Samen winnen of verliezen voorkomt tranen. Spellen met een winnaar komen vanzelf als je kind wat ouder is.
  • Kies open rollenspel. Een keukentje of winkeltje kent geen vaste regels. Daardoor kunnen kinderen van verschillende leeftijden samen spelen.
  • Let op de leeftijd van het jongste kind. Als een spel te moeilijk is, haakt de jongste af en wordt het geen samen spelen.
  • Speel zelf mee. Volgens de AAP is spelen met je kind een kans om vaardigheden en jullie band te versterken. Help in het begin met de regels en laat dat langzaam los.
  • Combineer met de andere scores. In de filters stel je ook een minimum in voor motorisch of cognitief, voor speelgoed dat meer dan één ding oefent.
Checklist: let op aantal spelers, coöperatief voor jong, open rollenspel, speel zelf mee.
Vier vuistregels om speelgoed te kiezen waar kinderen samen mee spelen.

Video: spelen en de hersenen van jonge kinderen (Engels)

Veelgestelde vragen over sociaal speelgoed

Vanaf welke leeftijd spelen kinderen echt samen?

Tweejarigen spelen vooral naast elkaar. Vanaf 3 jaar proberen kinderen meer samen te spelen, maar dat gaat nog moeizaam. Vanaf ongeveer 4 jaar lukt samenwerken beter, vaak nog met wat hulp van een volwassene.

Mijn peuter speelt alleen naast andere kinderen. Is dat erg?

Nee. Naast elkaar spelen is een normale stap op weg naar samen spelen. Je kind kijkt en leert van de ander, ook als het nog niet meedoet.

Moet ik mijn kind dwingen om te delen?

Voor tweejarigen is delen nog moeilijk. Het NJi raadt aan samen spelen niet te forceren en zelf het goede voorbeeld te geven. Twee setjes van hetzelfde speelgoed voorkomt ook veel ruzie.

Zijn coöperatieve spellen beter dan spellen met een winnaar?

Niet per se. In het ene onderzoek zorgden coöperatieve spellen voor meer samenwerken en minder agressie. In een ander onderzoek met bordspellen was er geen verschil, al vonden kinderen de coöperatieve spellen wel leuker. Beide soorten hebben dus waarde.

Wat leert mijn kind van rollenspel?

In rollenspel houdt je kind zich aan de regels van een rol en houdt het impulsen in die niet bij die rol passen. In een gerandomiseerd onderzoek werden vierjarigen beter in het beheersen van hun emoties door doe-alsof-spellen. Voor bredere effecten is het bewijs nog beperkt.

Is ruzie tijdens het spelen een slecht teken?

Nee, ruzie tijdens het spelen is normaal. Onderhandelen over spelregels is juist de oefening in samenwerken. Help als het uit de hand loopt, maar laat kinderen het eerst zelf proberen.

Hoe komt de sociale score van speelgoed tot stand?

Een AI-model geeft elk product een score van 0 tot 5 met een vaste schaal, op basis van de productinformatie van fabrikant en winkels. Een 5 krijgt speelgoed alleen als samenwerken of met elkaar praten de kern is. Bij elk product staat waarom het die score kreeg.

Bekijk alle bronnen
  • Yogman, M., Garner, A., Hutchinson, J., Hirsh-Pasek, K. en Golinkoff, R.M. (2018). The Power of Play: A Pediatric Role in Enhancing Development in Young Children. Pediatrics 142(3). doi.org/10.1542/peds.2018-2058
  • Parten, M.B. (1932). Social participation among preschool children. Journal of Abnormal and Social Psychology 27(3), 243 tot 269. doi.org/10.1037/h0074524
  • Bay-Hinitz, A.K., Peterson, R.F. en Quilitch, H.R. (1994). Cooperative games: a way to modify aggressive and cooperative behaviors in young children. Journal of Applied Behavior Analysis 27(3), 435 tot 446. volledige tekst
  • Eriksson, M., Kenward, B., Poom, L. en Stenberg, G. (2021). The behavioral effects of cooperative and competitive board games in preschoolers. Scandinavian Journal of Psychology 62(3), 355 tot 364. volledige tekst
  • Goldstein, T.R. en Lerner, M.D. (2018). Dramatic pretend play games uniquely improve emotional control in young children. Developmental Science 21(4). doi.org/10.1111/desc.12603
  • Lillard, A.S. e.a. (2013). The impact of pretend play on children's development: a review of the evidence. Psychological Bulletin 139(1), 1 tot 34. doi.org/10.1037/a0029321
  • Center on the Developing Child, Harvard University. Executive Function Activities for 3- to 5-year-olds en for 5- to 7-year-olds. 3 tot 5 jaar, 5 tot 7 jaar
  • Nederlands Jeugdinstituut. Peuter: sociale ontwikkeling, omgaan met anderen. nji.nl
  • Nederlands Jeugdinstituut. Kleuter: spelen, leren omgaan met andere kinderen. nji.nl

Menu

Cadeau per leeftijd

0-6maanden 6-12maanden 1-2jaar 2-3jaar 3-4jaar 4-6jaar 6-8jaar 8-10jaar 10-12jaar

Personages

Sinterklaas

1-2 jaar 2-3 jaar 3-4 jaar 4-6 jaar 6-8 jaar 8-10 jaar 10-12 jaar

Kerst

Deals en nieuw

Per budget

Meer

Mijn account