Barbie door de jaren heen: de geschiedenis van 1959 tot nu

Hoe oud is Barbie?

Barbie werd op 9 maart 1959 voor het eerst getoond, op de American International Toy Fair in New York (History.com). In 2026 is ze dus 67 jaar. Ken kwam in 1961 en is twee jaar jonger. Aan de poppen zie je dat niet: Barbie wordt elk jaar opnieuw gemaakt in de mode van dat moment, en lijkt daardoor eerder jonger dan ouder te worden.

In de series en films krijgt ze geen vaste leeftijd. Ze is daar een jonge vrouw met een eigen huis, een auto en steeds een ander beroep.

Wie heeft Barbie bedacht?

Barbie is bedacht door Ruth Handler, die in 1945 met haar man het Amerikaanse speelgoedbedrijf Mattel oprichtte. Ze zag dat haar dochter Barbara het liefst speelde met papieren poppen van volwassen vrouwen, terwijl er bijna alleen babypoppen te koop waren. Barbie werd de eerste in massa gemaakte Amerikaanse pop met het lichaam van een volwassene (History.com).

De pop is genoemd naar Barbara. Ken kreeg de naam van haar zoon. Voor het ontwerp keek Ruth Handler naar de Duitse pop Lilli, die gebaseerd was op een figuur uit een stripverhaal in de krant. De makers van Lilli spanden later een zaak aan, en Mattel kocht in 1963 de rechten voor 21.600 dollar (Fox News).

Speelgoedinkopers zagen er in 1959 weinig in, omdat Barbie zo anders was dan de baby- en peuterpoppen die toen verkochten. Toch gingen er het eerste jaar ongeveer 300.000 over de toonbank, voor 3 dollar per stuk (Fox News).

De eerste Barbie uit 1959

De allereerste Barbie droeg een zwart-wit gestreept badpak, had een paardenstaart en rode lippenstift. Je kon kiezen uit een blonde of een brunette versie. Kleren, schoenen en tasjes kocht je los erbij, zodat Barbie meteen de pop werd die je kon blijven aankleden.

Wie nu een eerste Barbie uit 1959 in goede staat heeft, heeft een verzamelstuk. Verzamelaars kijken dan naar het haar, het badpak en vooral naar de originele doos. Wat zo'n pop opbrengt, lees je bij wat een oude Barbie waard is.

Tijdlijn: Barbie in twaalf jaartallen

De jaren waarin Barbie het meest veranderde, met de bron erbij. Verderop lees je per decennium welke poppen er in de winkel lagen.

Hoeveel Barbies er in totaal verkocht zijn, weet niemand precies. Guinness World Records houdt het op ongeveer 1 miljard, op basis van een schatting van Forbes uit 2009 (Guinness World Records).

Barbie in de jaren 60

In de jaren 60 kreeg Barbie vrienden, familie en vooral werk. Een paar momenten uit dat decennium:

• 1960: Barbie als modeontwerpster, met jasje, rok, blouse en schetsboek.
• 1961: Ken komt erbij. Samen gaan ze naar het strand.
• 1962: Red Flare Barbie, in een rode jas met hoed in de stijl van Jackie Kennedy.
• 1963: Midge, de beste vriendin van Barbie, met sproeten en donker krullend haar.
• 1964 en 1965: eerst een draaiende paardenstaart, daarna kwam de pony terug, met een gestreepte jumpsuit.
• 1966 en 1967: Color Magic Barbie, en Twist 'N Turn Barbie met een taille die kon draaien en knieën die bogen.
• 1968: een pratende Barbie, en Christie, de eerste Afro-Amerikaanse pop in de Barbie-familie.

Barbie in de jaren 70

De jaren 70 waren voor Barbie zon, sport en glitter. In 1971 kwam Malibu Barbie, met een gebruinde huid en de relaxte sfeer van de Amerikaanse westkust. In 1973 kreeg ze gezelschap van Malibu Christie.

• 1972: het Barbie Schoonheidscentrum, om het lange blonde haar te kammen en te vlechten.
• 1974: een huis met drie verdiepingen en een inrichting die nu weer helemaal retro is.
• 1975 en 1976: Barbie als Olympische skiester, op weg naar de Winterspelen in Oostenrijk, en als ballerina.
• 1977: Superstar Barbie, in een roze jurk met een roze boa.
• 1978 en 1979: Barbie en Ken als duo, op het strand in badkleding die precies bij elkaar paste.

Barbie in de jaren 80

Barbie in de jaren 80 is de Barbie waar veel ouders van nu mee speelden: groot haar, schoudervullingen en veel roze. Ze ging aan het werk en naar de ruimte.

• 1980: de eerste Barbies die zelf Afro-Amerikaans en Latijns-Amerikaans waren, niet alleen als vriendin.
• 1982: Barbie serveert hamburgers en frietjes bij McDonald's.
• 1983: een vernieuwd herenhuis met eetkamer, keuken, woonkamer en slaapkamer.
• 1985: Dag en Nacht Barbie, met een outfit die van kantoor naar feest kon.
• 1986: Barbie landt als astronaut op de maan.
• Eind jaren 80: Barbie als dokter met wit jasje en stethoscoop, Mode-Barbie en Evening Enchantment Barbie in een glanzende avondjurk.

Liggen de Barbies uit de jaren 80 nog op zolder? Kijk eerst of het haar nog te redden is voordat je ze doorgeeft, en lees hieronder hoe je ziet uit welk jaar ze zijn.

Barbie in de jaren 90

In de jaren 90 werd het Droomhuis groot en heel erg roze. Barbie had veel speelsets, en de collectie liet steeds meer landen en culturen zien.

• 1990: het roze Droomhuis.
• 1991: Barbie als piloot bij de luchtmacht.
• 1992: Totally Hair Barbie, met blond haar tot op haar enkels. Er gingen er meer dan 10 miljoen van over de toonbank, meer dan van elke andere Barbie (Guinness World Records).
• 1993 en 1994: Native American Barbie, en Keniaanse Barbie in de serie Poppen van de Wereld.
• 1995 en 1996: Happy Holidays Barbie in een groen met zilveren jurk, en Barbie als Assepoester.
• 1997 tot 1999: Barbie en Ken als acteurs, het Luxe Droomhuis met bloemetjesbehang, en Generation Girl Barbie in spijkerjack.

Barbie in de jaren 2000

Na 2000 kreeg Barbie nog meer beroepen en sporten. Ze bleef ballerina en model, maar stond ook voor de klas en deed mee aan verkiezingen.

• 2000: Jewel Girl Barbie, met een crop top en een roze rok.
• 2001: Olympische zwemsters met gouden medailles, na de Zomerspelen in Sydney.
• 2002 en 2003: Barbie als tekenlerares, en een Japanse prinses.
• 2004: Barbie als presidentskandidaat, in het Amerikaanse verkiezingsjaar.
• 2006 tot 2008: Barbie als ballerina in roze tutu, Top Model Barbie, en Barbie met haar eigen kookprogramma.
• 2009: Barbie als paardrijdster, met helm en rijlaarzen.

Barbie in de jaren 2010

In de jaren 2010 veranderde Barbie het meest sinds 1959. Ze kreeg andere kleren, maar ook andere lichamen.

• 2010 en 2011: Barbie als computerprogrammeur, en als architect die haar eigen droomhuis ontwerpt.
• 2012: poppen van prins William en Kate Middleton.
• 2013: Raquelle als tegenspeler in de serie Barbie: Life in the Dreamhouse.
• 2015: Made to Move Barbie, met gewrichten die bewegen als bij yoga.
• 2016: Barbie met verschillende lichaamstypes, waaronder Curvy.
• 2017 en 2018: de eerste Barbie met een hijab, naar de Olympische schermster Ibtihaj Muhammad, en poppen naar de film A Wrinkle in Time.
• 2019: de Fashionistas krijgen een pop in een rolstoel, een pop met een beenprothese en veel meer huidskleuren, oogkleuren en kapsels.

Barbie in de jaren 2020

Sinds 2020 lijkt de Barbie-collectie meer op de mensen om je heen. In de Fashionistas zitten poppen met vitiligo, met een prothese, in een rolstoel, zonder haar en met het syndroom van Down. In 2021 en 2022 kwamen de Barbie Looks-poppen in een felle metallic look.

In 2023 kwam de film Barbie met Margot Robbie als Barbie en Ryan Gosling als Ken. In Nederland draaide hij vanaf 19 juli, en wereldwijd bracht hij ruim 1,4 miljard dollar op (The Numbers). Daarna lag er opeens weer overal roze in de winkel. In 2024 vierde Barbie haar 65e verjaardag met speciale jubileumpoppen.

Barbie in alle soorten en maten: de Fashionistas

Fashionistas is de goedkope basislijn van Barbie, en ook de lijn waarin Mattel de meeste nieuwe lichamen en kenmerken uitprobeert. Bij de meeste poppen werkte Mattel samen met een organisatie van mensen die het zelf meemaken.

Waarom dat ertoe doet, is onderzocht. In een Brits experiment bekeken 162 meisjes van 5 tot 8 jaar plaatjes van Barbie, van een pop met een ronder figuur (Emme) of geen pop. Na de Barbie-plaatjes waren ze minder tevreden over hun eigen lichaam en wilden ze vaker dunner zijn. Bij de oudste meisjes was dat effect er niet meer (Dittmar e.a., 2006).

Onderzoekers van de Radboud Universiteit deden iets vergelijkbaars met 117 Nederlandse meisjes van 6 tot 10 jaar, die tien minuten echt met een dunne pop, een pop met een gemiddeld figuur of met Lego speelden. Zij vonden geen verschil in hoe de meisjes over hun lichaam dachten. Wel aten de meisjes die met de gemiddelde pop hadden gespeeld daarna meer bij een smaaktest (Anschutz en Engels, 2010). Beide onderzoeken meten wat er direct na een paar minuten gebeurt, niet wat een kind er op de lange duur van meeneemt.

Barbie vroeger en nu

Leg een Barbie uit 1959 naast een Barbie van nu en je ziet drie grote verschillen. De eerste Barbie had altijd hetzelfde lichaam en bijna altijd blond haar, nu zijn er poppen met allerlei lichaamstypes, huidskleuren en kapsels. Vroeger stond ze stijf, nu kan een Made to Move Barbie knielen, buigen en een bal gooien. En waar ze vroeger vooral mode liet zien, heeft ze nu een beroep, een hobby of een huisdier.

Wat hetzelfde bleef: met Barbie speel je verhaaltjes na. Aankleden, een huis inrichten, een dag op het werk. Een kind bedenkt het verhaal zelf, en dat is in 67 jaar niet veranderd.

Is een oude Barbie geld waard?

Soms wel, meestal niet veel. De duurste verkopen gaan over poppen uit de eerste jaren in topstaat. Een Barbie uit 1959 van de allereerste serie werd in 2023 op een veiling verkocht voor 42.000 dollar, een record. Het Barry Art Museum in Virginia kocht hem (Old Dominion University). In 2006 bracht een eerste brunette Barbie bij Christie's in Londen 2.880 pond op. Die pop was nooit bespeeld (KSL).

Volgens het Amerikaanse veilinghuis Blue Box daalt de waarde flink als er onderdelen missen, de pop verkleurd is of het haar in de war zit. Een pop in de originele doos met alles erbij is het meest waard. Oudere poppen zijn zeldzamer, en van gelimiteerde edities zijn er minder gemaakt (Blue Box Auction). Van Totally Hair Barbie uit 1992 gingen er meer dan 10 miljoen over de toonbank (Guinness World Records). Een bespeelde Totally Hair is dus geen zeldzaamheid.

Uit welk jaar is mijn Barbie?

Op de billen van een oude Barbie, of onderaan de rug bij nieuwere poppen, staat een jaartal met Mattel erbij. Dat is niet het jaar waarin de pop gemaakt is. Het is het jaar waarin het patent op die vorm van het lichaam is vastgelegd. Een pop met 1966 op de rug kan dus van veel later zijn. Het land dat ernaast staat, zegt meer. Voor poppen met 1966 op de rug geeft Doll Reference deze periodes (Doll Reference):

Bij kleding werkt het net zo. Een label met 1968 betekent dat het ontwerp uit 1968 is, en meestal lag het kledingstuk pas een jaar later in de winkel (Doll Reference).

Een Barbie kopen in 2026

Een paar Barbies van nu geven een knipoog naar de geschiedenis. Totally Hair is terug met regenbooghaar. De jubileumpop uit de Fashionistas-lijn is gemaakt voor de 65e verjaardag en draagt een zwart-wit gestreepte top, net als het badpak uit 1959. Barbie met paard past bij de paardrijdster uit 2009. Voor een kind dat graag rollenspel speelt, is een Barbie met een beroep een goed begin.

Alle Barbies, Kens, droomhuizen en auto's met de laagste prijs vind je bij Barbie speelgoed. Voor cadeautips per leeftijd kijk je bij speelgoed voor 4 tot 6 jaar en speelgoed voor 6 tot 8 jaar.

Meer lezen

• 5 redenen om kinderen met poppen te laten spelen, met wat het onderzoek naar Barbie-spel wel en niet laat zien.
• Het leukste retro speelgoed, voor wie ook de rest van de zolder nog eens bekijkt.
• Retro en vintage speelgoed dat nu weer te koop is.
• Gabby's Poppenhuis en BABY born, voor jongere poppenliefhebbers.
• Wat is goed speelgoed?