5 redenen om kinderen met poppen te laten spelen (en welke pop past bij welke leeftijd)

1. Je kind leert zich in een ander te verplaatsen

Wie met een pop speelt, moet steeds bedenken wat de pop wil. Heeft ze honger, is ze verdrietig of moet ze naar bed? Het Nederlands Jeugdinstituut noemt doen-alsof-spel een manier waarop peuters leren zich in anderen te verplaatsen. Ze spelen een baby of een politieagent na en oefenen zo hoe je met anderen omgaat (NJi).

Onderzoekers van Cardiff University keken in 2020 naar wat er in het hoofd van kinderen gebeurt als ze met poppen spelen. 42 kinderen van 4 tot 8 jaar speelden telkens vier minuten met Barbie-poppen of met spelletjes op een tablet, soms alleen en soms samen met een onderzoeker. Ze droegen een muts met sensoren (fNIRS) die meten hoeveel zuurstofrijk bloed naar een hersengebied gaat. Bij 33 kinderen waren de metingen bruikbaar.

Speelden de kinderen alleen, dan was een gebied aan de zijkant van de hersenen (de pSTS) actiever bij de poppen dan bij de tablet. Dat gebied doet mee als je nadenkt over wat een ander denkt of voelt. Bij samen spelen zagen de onderzoekers geen verschil tussen pop en tablet (Hashmi e.a., Frontiers in Human Neuroscience, 2020).

2. Je kind praat over gevoelens

In een vervolgonderzoek luisterde hetzelfde team naar wat 33 kinderen van 4 tot 8 jaar zeiden tijdens het spelen. Met poppen praatten ze vaker over de gevoelens, wensen en gedachten van een ander dan met een tablet, vooral als ze alleen speelden. Kinderen die meer van zulke woorden gebruikten, hadden ook meer activiteit in de pSTS (Hashmi e.a., Developmental Science, 2021). Ook dit deel van het onderzoek was in opdracht van Barbie (Toys n Playthings).

Thuis hoor je dat terug in zinnetjes als "De pop is bang voor de hond" of "Hij wil niet slapen, hij is boos". Je kind geeft woorden aan iets wat het zelf ook kent, maar dan op veilige afstand: het is de pop die bang is.

Wat het onderzoek wel en niet zegt

De onderzoeken uit Cardiff zijn klein en meten wat er gebeurt tijdens een paar minuten spelen. Ze zeggen niets over hoe een kind zich over een jaar gedraagt. De onderzoekers schrijven zelf dat hersenactiviteit niet bewijst dat kinderen echt sociale vaardigheden oefenen.

Psychologen van de University of Virginia zetten in 2013 het onderzoek naar doen-alsof-spel op een rij. Voor sociale vaardigheden en inlevingsvermogen vonden ze geen sterk bewijs dat fantasiespel de oorzaak is van een betere ontwikkeling. Het kan ook zo zijn dat andere dingen het verschil maken, zoals het kind zelf, de volwassenen eromheen en de omgeving waarin het opgroeit (Lillard e.a., Psychological Bulletin, 2013).

Poppenspel is dus een goede manier om te oefenen met gevoelens en rollen. Er is geen bewijs dat een pop je kind meer empathisch maakt dan ander fantasiespel, zoals verkleden of winkeltje spelen.

3. Verzorgen geeft je kind de regie

Een pop aankleden, eten geven, in bad doen en naar bed brengen: je kind speelt de dag na die het zelf meemaakt, alleen is het nu de volwassene. Het NJi schrijft dat peuters volwassenen graag nadoen en dat spelen met echte spullen vaak favoriet is, zoals een tas, een wasmand met knijpers of een klein bezempje (NJi).

Een pop heeft daarom weinig nodig. Een theedoek is een dekentje, een schoenendoos is een bedje en een lege shampoofles hoort bij het badje.

4. Je kind speelt zelfstandig

Met een pop kan een kind alleen spelen en toch een gesprek voeren. Dat past bij de leeftijd: peuters spelen volgens het NJi nog vooral alleen of naast een ander kind, en samen spelen moeten ze nog leren. Delen is moeilijk, en het NJi raadt aan dat niet af te dwingen (NJi).

Wil je kind dat je in de buurt blijft, dan hoef je niet de hele tijd mee te spelen. Een korte reactie als je kind iets vraagt, is vaak genoeg. Speel je wel mee, laat je kind dan het verhaal bepalen. Een pop die op het dak slaapt of een vader die in bad zijn jas aanhoudt, hoeft niet verbeterd te worden.

5. Poppen zijn voor elk kind

Aan beide onderzoeken uit Cardiff deden jongens en meisjes mee. In het onderzoek van 2020 vonden de onderzoekers bij de pSTS geen verschil tussen jongens en meisjes (Frontiers in Human Neuroscience). In dit onderzoek werkte poppenspel bij jongens dus niet anders dan bij meisjes.

Ook het woord pop is breder dan je denkt. Een babypop, een knuffelpop, een Playmobil-poppetje in een poppenhuis of een actiefiguur waarmee een kind een verhaal naspeelt: het gaat steeds om hetzelfde soort spel. Vraagt je kind om een babypop of een Barbie, dan is dat reden genoeg.

Poppen zien er ook steeds meer uit zoals kinderen de wereld om zich heen zien. In de Barbie Fashionistas-serie zit bijvoorbeeld een pop in een rolstoel, en Ken staat in dezelfde reeks. Bij Barbie en BABY born zie je alle poppen en accessoires met de prijzen.

Welke pop past bij welke leeftijd?

Hoe jonger het kind, hoe eenvoudiger en steviger de pop. Deze tabel is een richtlijn op basis van wat fabrikanten op de doos zetten en wat kinderen op die leeftijd doen.

Goede poppen per leeftijd

Per leeftijd een paar poppen en poppenspullen die we nu bij meerdere winkels zien, met de laagste prijs van dit moment. De prijzen worden dagelijks bijgewerkt.

Vanaf 1,5 jaar

Little Dutch Philou is 17 cm, heeft een zacht lijfje en oogjes die dichtgaan als je haar neerlegt. Ze maakt geen geluid en heeft geen batterijen nodig. Volgens bol is ze geschikt vanaf 18 maanden.

Vanaf 3 jaar

BABY born Emma is een babypop van 43 cm met tien functies die allemaal zonder batterijen werken. Je kind klikt het flesje of lepeltje in haar hand, ze kan huilen en wil dan getroost worden, en met een beetje water gaat ze op het potje. Er zitten acht accessoires bij.

Voor het verzorgspel eromheen: de Little Dutch poppenwagen heeft een metalen frame en massieve banden, met de draagzak van katoen draagt je kind de pop voor de buik, en in de EHBO-set van BABY born zitten negen medische spullen in een tas. Een pop zit er niet bij.

Vanaf 4 jaar

Het PLAYMOBIL meeneem-poppenhuis klapt dicht tot een koffertje met handvat. Open heeft het een keuken, woonkamer, badkamer en slaapkamer, met een gezin en honden. Het zijn 64 onderdelen, dus een bakje voor de kleine spullen is handig.

Deze modepoppen zijn volgens de fabrikant geschikt vanaf 3 jaar. De Barbie Fashionistas in rolstoel heeft 22 beweegbare punten en een oprijplank. Ken uit dezelfde serie draagt een shirt, korte broek en sandalen. De verpleegster-Barbie heeft een stethoscoop en past goed bij doktertje spelen.

Veilig spelen met poppen

Voor speelgoed voor kinderen onder de 3 jaar gelden strengere regels. De NVWA noemt waar je op let (NVWA):

• Kleine onderdelen die los kunnen komen, zoals schoentjes, een speentje of een flesje, kan een jong kind inslikken.
• Lange koorden en linten kunnen om de hals raken.
• Scherpe randen en gaatjes waar vingers in klem komen.
• Staat er dat het speelgoed niet geschikt is voor kinderen onder de 3 jaar, volg die waarschuwing dan op. Volgens de NVWA zetten sommige fabrikanten die waarschuwing ook op speelgoed dat duidelijk voor jonge kinderen bedoeld is.

Heeft een ouder broertje of zusje modepoppen met kleine schoentjes en tasjes? Spreek af dat die in een eigen bak gaan en niet op de vloer blijven liggen.

Meer lezen

• De geschiedenis van Barbie, van 1959 tot nu.
• Fantasie van je kleuter aanmoedigen met weinig geld.
• Speelgoed voor de ontwikkeling van baby, peuter en kind.
• Wat is goed speelgoed?
• Speelgoed voor samen spelen en rollenspel.
• Gabby's Poppenhuis en de poppen van Götz.