Illegaal en onveilig speelgoed: herkennen, opzoeken en melden

Wanneer is speelgoed illegaal?

Voor de wet is speelgoed alles wat bedoeld is om mee te spelen door kinderen tot 14 jaar, ook als het daar niet speciaal voor ontworpen is (NVWA). De regels staan in de Europese speelgoedrichtlijn 2009/48/EG. In Nederland is die uitgewerkt in het Warenwetbesluit speelgoed 2011, en de NVWA controleert of bedrijven zich eraan houden.

Speelgoed is illegaal als het een van die regels overtreedt. Dat kan een gevaarlijk gebrek zijn, zoals een oogje dat loslaat, maar ook iets administratiefs, zoals ontbrekende gegevens van de fabrikant. Illegaal en onveilig vallen vaak samen, maar niet altijd. Bij de houten speelgoedjes die de NVWA in 2023 onderzocht, was de technische documentatie van 40 van de 55 producten onvolledig. Van die 40 bleken er bij de labtest 30 toch veilig (NVWA).

Over het onderzoek naar speelgoed van AliExpress, Shein, Temu en Wish lees je meer in online speelgoed kopen. Daar staat ook hoe je een betrouwbare webshop herkent.

Wat moet er op het speelgoed staan?

Pak de doos erbij en kijk of je deze dingen kunt vinden:

• De CE-markering. Die is verplicht op speelgoed en de fabrikant mag hem pas aanbrengen als hij kan aantonen dat het speelgoed aan de veiligheidseisen voldoet (NVWA).
• De naam en het adres van de fabrikant of importeur. Zonder adres weet je niet bij wie je terecht kunt als er iets mis is, en de NVWA ook niet.
• Waarschuwingen die passen bij het speelgoed, zoals "Niet bedoeld voor kinderen jonger dan 3 jaar" op een set met kleine onderdelen. Een rammelaar mag die waarschuwing juist niet hebben.

Een CE-logo is geen keurmerk en geen garantie op veiligheid. De fabrikant zet het er zelf op, zonder dat een instantie het vooraf goedkeurt. Er bestaat ook een Chinees "China Export"-logo dat bijna hetzelfde lijkt (RVO). Een CE-logo op een productfoto in een webshop zegt dus weinig.

EN 71: de norm waarmee speelgoed getest wordt

De wet zegt wat speelgoed niet mag, de Europese norm EN 71 beschrijft hoe je dat test. Hoe hard moet je aan een oogje trekken, hoe snel mag een stofje branden, hoeveel lood mag eruit komen als een kind erop sabbelt? Voldoet speelgoed aan de delen van EN 71 die de Europese Commissie in het Publicatieblad heeft opgenomen, dan mag de fabrikant ervan uitgaan dat het aan de wet voldoet. Dit zijn de delen (Uitvoeringsbesluit (EU) 2021/867):

Als ouder hoef je de norm niet te kennen. De fabrikant moet wel in een technisch dossier kunnen laten zien dat zijn speelgoed veilig is, en de NVWA vraagt dat dossier op bij een controle.

De nieuwe Speelgoedverordening (2025/2509)

De speelgoedrichtlijn uit 2009 krijgt een opvolger. Verordening (EU) 2025/2509 is op 26 november 2025 vastgesteld en op 12 december 2025 gepubliceerd. Hij geldt vanaf 1 augustus 2030 rechtstreeks in alle EU-landen. Tot die tijd blijft de oude richtlijn gelden, en speelgoed dat voor die datum volgens de oude regels op de markt is gebracht, mag daarna nog verkocht worden (tekst van de verordening).

Wat de NVWA de laatste jaren in speelgoed vond

De NVWA koopt steekproefsgewijs speelgoed en laat het testen. Een paar recente onderzoeken op een rij:

De meeste ernstige gebreken gingen over kleine onderdelen bij speelgoed voor de jongste kinderen. Chemische problemen, zoals bij speelzand en squishies, kwamen vaak pas aan het licht na meldingen en publiciteit.

Over speelzand en wat je kunt doen als je twijfelt, lees je meer in speelzand voor binnen. Het antwoord van de minister op Kamervragen over het asbestonderzoek staat bij de Tweede Kamer.

Namaak: nep-Labubu's en Huggy Wuggy's

Bij een populair speeltje komt de namaak er snel achteraan. In 2022 onderschepte de douane meer dan 130.000 nagemaakte Huggy Wuggy-knuffels. Sinds 1 januari 2019 ging het toen al om bijna 885.000 stuks illegaal speelgoed (Radar). Tussen maart en augustus 2025 onderschepte de douane ongeveer 400.000 nep-Labubu's, waarvan 250.000 op Schiphol (NOS).

Namaak is illegaal omdat het een merk kopieert, maar het gevaar zit in de kwaliteit. Volgens de douane vallen de nep-Labubu's snel uit elkaar. Voetjes en oogjes laten los en kunnen in de mond van een klein kind terechtkomen, en bij de productie worden soms schadelijke stoffen gebruikt. Getest is dit speelgoed nooit.

Zo herken je namaak:

• De prijs ligt ver onder die bij bekende winkels. Een echte Labubu kost rond de 20 euro.
• Op de verpakking of het label staan spelfouten.
• Het echtheidslabel ontbreekt. Bij Labubu is dat een label met een QR-code.
• Er staat geen merk of geen adres van een fabrikant of importeur op.

Safety Gate: zo zoek je een product op

Safety Gate is het meldsysteem van de Europese Unie voor gevaarlijke producten, behalve voedsel en medicijnen. Vindt de NVWA of een toezichthouder in een ander EU-land gevaarlijk speelgoed, dan komt het hierin te staan. In 2025 waren er 4.671 meldingen, het hoogste aantal sinds de start in 2003. Speelgoed was met 16 procent de op een na grootste groep, na cosmetica. Bij speelgoed ging het vooral om weekmakers in plastic, lood in soldeer en kleine onderdelen (Safety Gate-jaarverslag 2025).

Zo zoek je of jouw speelgoed erin staat:

1. Ga naar Safety Gate. De meeste pagina's zijn ook in het Nederlands te lezen en meldingen worden automatisch vertaald.
2. Typ in het zoekveld de merknaam of de naam van het product.
3. Kies bij productcategorie voor speelgoed. Je kunt ook filteren op het land dat de melding deed, het land van herkomst of het soort risico, zoals verstikking of chemisch.
4. Klik op Search en open een melding voor de details. Bij elke melding staan het product, het merk als dat bekend is, en het risico.
5. Meldingen ouder dan 10 jaar zie je pas als je bij Advanced search de archiefmeldingen aanzet.

Een voorbeeld: op 22 oktober 2026 stond er een bijtspeeltje van het merk Vicloon in, met als risico verstikking. Zoek je op een merk en vind je niets, dan betekent dat alleen dat er geen melding is. Merkloos speelgoed is lastig op te zoeken, omdat het merkveld dan leeg is.

Teruggeroepen speelgoed: wat doe je?

Blijkt speelgoed gevaarlijk, dan volgt vaak een terugroepactie. De NVWA zet veiligheidswaarschuwingen op haar overzicht van veiligheidswaarschuwingen. Op nvwa.nl kun je je abonneren op nieuwe berichten.

1. Stop meteen met het gebruik en leg het speelgoed buiten bereik van kinderen.
2. Controleer met het typenummer, de barcode of het lotnummer of jouw exemplaar onder de terugroepactie valt. Die staan in de waarschuwing.
3. Volg de instructie van de fabrikant of winkel. Gooi het speelgoed pas weg als dat de opdracht is, want soms moet je het terugsturen voor je geld.

Sinds 13 december 2024 geldt de Europese productveiligheidsverordening (2023/988). Bij een terugroepactie moet het bedrijf je minstens twee van deze drie mogelijkheden geven: reparatie, vervanging door een veilig product van dezelfde soort en waarde, of je geld terug, minstens het bedrag dat je betaalde (MCCAA). De ACM wijst erop dat je volgens het consumentenrecht recht hebt op een veilig product (ACM).

Onveilig speelgoed melden

Heb je speelgoed gekocht dat stuk gaat op een gevaarlijke manier, raar ruikt of geen CE-markering heeft? Meld het. De NVWA onderzoekt meldingen, kan speelgoed uit de handel laten halen en zet het bij een ernstig risico in Safety Gate (NVWA).

• Bij de NVWA meld je via het meldformulier non-food producten of telefonisch via 0900 0388.
• Weet je niet welke toezichthouder erover gaat, bijvoorbeeld bij elektronisch speelgoed? Op productenmeldwijzer.nl kom je bij de juiste instantie uit. Daar werken de NVWA, de RDI, de ILT, de NLA en de IGJ samen (Rijksoverheid).
• Je kunt ook rechtstreeks bij de Europese Commissie melden via de Consumer Safety Gateway (NVWA).

Maak foto's van het speelgoed, de verpakking en het etiket. Noteer waar en wanneer je het kocht en bewaar de bon of de bestelbevestiging. Zo kan de toezichthouder het product terugvinden.

Veilig speelgoed voor baby's en peuters

Voor kinderen onder 3 jaar gelden de strengste eisen, omdat zij alles in hun mond stoppen. De NVWA noemt kleine onderdelen, balletjes, halve bolletjes en koorden als de grootste risico's bij deze leeftijd (NVWA). Kijk bij bijtspeelgoed en rammelaars of er een merk en een CE-markering op staan en of de leeftijd past. Deze drie liggen bij meerdere winkels die we volgen, zijn van rubber of kunststof en hebben een CE-markering:

Losse magneten zijn gevaarlijk: slikt een kind meer dan één magneetje in, dan kunnen ze in de darmen aan elkaar blijven kleven (NVWA). Bij magnetische tegels zitten de magneten in de tegel. De Magna-Tiles Builder is volgens de productinformatie van ABS-kunststof zonder ftalaten, latex en BPA, heeft een CE-markering en is bedoeld vanaf 3 jaar. Hoe magnetisch speelgoed werkt, lees je in hoe werkt magnetisch speelgoed.

Meer lezen

• Online speelgoed kopen: betrouwbare webshops herkennen, nepkortingen en je rechten bij retour.
• Wat is goed speelgoed? Over kwaliteit en materiaal.
• Je baby van 6 maanden, met een checklist voor een kruipveilig huis.
• Review van het bijtspeeltje Sophie de Giraf.
• Speelgoed van het Jaar 2026.