Trampoline-ongelukken bij kinderen: de cijfers, het letsel en wat helpt

Hoeveel kinderen raken gewond op een trampoline?

VeiligheidNL schat dat elk jaar gemiddeld 7.000 kinderen van 0 tot 15 jaar na een trampoline-ongeval op de Spoedeisende Hulp (SEH) komen. Bij de helft gaat het om ernstig letsel (VeiligheidNL, 2022). Van alle speeltoestellen leidt de trampoline tot de meeste SEH-bezoeken. In 2022 waren het er 6.800. Op de tweede plaats staat het klimrek, met 2.800 tot 4.800 bezoeken (VeiligheidNL, 2024).

Het aantal SEH-bezoeken met ernstig letsel door een trampoline is tussen 2013 en 2022 meer dan verdubbeld, ook als je rekening houdt met de groei van de bevolking. Bij geen ander speeltoestel zag VeiligheidNL zo'n duidelijke stijging. In 2020, het eerste coronajaar, lag het aantal ongelukken extra hoog.

Of springen gevaarlijker is geworden, weet niemand precies. Er zijn meer trampolineparken bijgekomen, en hoeveel trampolines er in Nederlandse tuinen staan, is onbekend. Meer ongelukken kan dus ook betekenen dat er meer gesprongen wordt (VeiligheidNL, 2020). De cijfers uit 2022 zijn bovendien een ondergrens: ongelukken waarvan bekend was dat ze thuis gebeurden, telden in dat onderzoek niet mee.

Welke kinderen raken het vaakst gewond?

Het grootste Nederlandse onderzoek naar trampoline-ongelukken is van VeiligheidNL. Onderzoekers ondervroegen 512 slachtoffers die tussen december 2018 en november 2019 op de SEH kwamen, of hun ouders (VeiligheidNL, 2020). Zeven op de tien waren tussen 5 en 14 jaar. Per leeftijd zie je een ander soort ongeluk:

Bron: VeiligheidNL, Aanleiding en gevolgen van trampoline-ongevallen, 2020.

Peuters en kleuters raken zelden gewond door hun eigen kunstjes. Zij springen samen met een groter kind of een volwassene en worden gelanceerd, of er landt iemand op ze. Oudere kinderen springen vaker alleen en gaan dan onderuit bij een salto. Hun letsel is iets minder vaak ernstig, maar ze hebben er wel langer last van. Bijna twee derde van de slachtoffers van 15 jaar en ouder had minstens twee maanden klachten, tegen 13 procent van de peuters.

Wat voor letsel lopen kinderen op?

Ruim 60 procent van de slachtoffers heeft iets gebroken. Armen en benen raken ongeveer even vaak gewond, het hoofd en de nek veel minder vaak.

Bron: VeiligheidNL, 2020, 510 slachtoffers.

Bron: VeiligheidNL, 2024.

Na het SEH-bezoek kreeg ruim 60 procent een controle of nabehandeling en werd 7 procent opgenomen in het ziekenhuis. Ruim de helft had vijf weken of langer last, en 1 op de 10 nog na een half jaar (VeiligheidNL, 2020). Ernstig nek- of hoofdletsel komt weinig voor, maar het kan gebeuren. De Amerikaanse kinderartsen schrijven dat nekletsel vaak ontstaat bij een val van de trampoline of bij een salto (AAP, 2012).

Hoe gebeuren de ongelukken?

Volgens de slachtoffers lag het meestal aan wat er op de trampoline gebeurde. De trampoline zelf noemden ze zelden als oorzaak.

Bron: VeiligheidNL, 2020.

Kinderen die samen sprongen hadden gemiddeld lichter letsel dan kinderen die alleen sprongen. Het rapport verklaart dat niet. Wel springen oudere kinderen vaker alleen, en zij doen ook vaker kunstjes. Van de kinderen die met anderen sprongen, deelde 43 procent de trampoline met één ander kind. Een kwart sprong met z'n drieën.

Van de ouders van gewonde kinderen onder de 15 vond bijna 6 op de 10 trampolines over het algemeen veilig. Ongeveer 60 procent liet het kind springen als er geen toezicht was, terwijl ruim 85 procent zei zich verantwoordelijk te voelen voor dat toezicht.

In de tuin of in een trampolinepark

Twee derde van de ongelukken gebeurt buiten, en daarvan 85 procent in de eigen tuin of die van vriendjes. Van de ongelukken binnen gebeurde 37 procent in een trampolinepark, 18 procent in een gymzaal en 12 procent in een speeltuin of pretpark. Kinderen tot 14 jaar raken vooral in de tuin gewond, oudere kinderen relatief vaak in een park.

Bron: VeiligheidNL, 2020.

Voor de regels maakt het uit waar de trampoline staat. Een tuintrampoline valt onder de normen voor speelgoed, een trampoline in een park of speeltuin onder het Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen.

Wat helpt om ongelukken te voorkomen?

De adviezen van VeiligheidNL en van kinderartsen in het buitenland komen grotendeels overeen.

Koop je een nieuwe trampoline, kijk dan of hij voldoet aan NEN-EN 71-14, de Europese norm voor trampolines voor thuis (Nieuws.nl). Waar je verder op let, staat in de koopgids voor een veilige trampoline.

Helpt een veiligheidsnet?

Een net houdt kinderen op de trampoline, maar de meeste ongelukken gebeuren op het doek zelf. VeiligheidNL zag dat 76 procent van het trampolineletsel ontstond door een val bij het springen of verkeerd neerkomen (VeiligheidNL, 2024).

In de Australische staat Queensland bekeken onderzoekers bijna twintig jaar aan SEH-gegevens over meer dan 10.000 kinderen. Rond 2006 kwamen trampolines met een net op de markt. Daarna daalde het aantal kinderen dat van de trampoline viel, terwijl vallen op de trampoline en botsingen met andere springers toenamen. De onderzoekers denken dat het net, de beschermrand en de afgeschermde veren de trampoline veiliger hebben gemaakt (Eager e.a., 2023).

De Amerikaanse orthopeden waarschuwen dat een net ouders een vals gevoel van veiligheid kan geven (AAOS, 2010). Houd je met een net dus ook aan één kind tegelijk.

Een video van trampolinemaker BERG over veilig springen.

Wat zeggen kinderartsen in het buitenland?

In Nederland mag je gewoon een trampoline in de tuin zetten, en VeiligheidNL geeft adviezen om het veilig te doen. In de Verenigde Staten en Canada gaan de kinderartsen verder: zij raden een trampoline thuis af.

In de VS komen volgens de AAP elk jaar ongeveer 110.000 SEH-bezoeken door trampolines voor. Wat het onderzoek naar de gezondheidseffecten van springen zegt, lees je in het Amerikaanse onderzoek naar trampolinespringen.

Uit de praktijk: Peter scheurde zijn kruisband

In 2023 spraken we met Peter de Boer uit Amsterdam, toen 13 jaar. In juni 2020 sprong hij met vriendjes op een trampoline. Hij viel, een paar vriendjes vielen bovenop hem, en zijn knie kwam klem te zitten zonder dat iemand het merkte. Zijn achterste kruisband scheurde. Hij zat eerst in een rolstoel en liep daarna maandenlang op krukken. Drie jaar later ging hij nog steeds naar de fysiotherapeut.

Fysiotherapeut Rienk Koeneman uit Groningen vertelde ons dat hij knie- en enkelblessures ziet bij kinderen die weinig bewegen en daardoor minder sterke spieren hebben. Toch noemt hij springen een goed begin voor een fitter lijf, zolang het veilig gebeurt.

Een trampoline vastzetten

Ruim de helft van de tuintrampolines bij een ongeluk stond niet vast (VeiligheidNL, 2020). Een losse trampoline kan gaan schuiven als kinderen er wild op springen, en bij harde wind waait hij weg. Bij sommige trampolines op poten, zoals de VirtuFit Premium hieronder, zit geen verankeringsset en koop je die los. Een ingegraven trampoline heeft dat probleem niet.

Ingegraven of op poten met net

Kies je een nieuwe trampoline, dan geeft VeiligheidNL twee opties: ingraven of een net. Een ingegraven trampoline is lastiger te plaatsen maar staat vast en laag. Een trampoline op poten met net is goedkoper en makkelijker te verhuizen. Twee voorbeelden:

• De Etan Sky-Flyer Inground van 366 cm graaf je in, met een net met rits en een randkussen over de veren. Hij draagt maximaal 150 kilo en is volgens Etan niet geschikt voor kinderen onder 3 jaar.
• De VirtuFit Premium van 305 cm staat op poten, met een net van 180 cm hoog en een beschermrand van 26 cm breed. Hij heeft een EN 71- en CE-keurmerk. Een verankeringsset koop je los.

Meer lezen

• Koopgids voor een veilige trampoline: maat, net, rand en ingraven.
• 9 voordelen van een trampoline, met wat onderzoek zegt over bewegen en evenwicht.
• Is trampolinespringen goed voor kinderen? Het NASA-onderzoek en andere studies.
• Trampolinetrucs voor beginners en gevorderden, op volgorde van moeilijkheid.
• Zeven challenges voor op de trampoline die je alleen doet.
• Illegaal en onveilig speelgoed: zo herken je het.