Binnen spelen met kinderen: ideeën en speelgoed voor regen, vrije dagen en ziek thuis

Wat past bij jouw dag?

Kijk eerst wat je kind nodig heeft. Een kind dat al de hele ochtend stilzit, heeft meer aan een kussenparcours dan aan een nieuwe puzzel.

Ideeën per leeftijd

Twijfel je wat bij een leeftijd past? Bij speelgoed per leeftijd zie je per groep wat er nu te koop is.

Puzzelen

Een puzzel kun je laten liggen en er af en toe even voor gaan zitten. Dat maakt hem geschikt voor dagen waarop je niet alles samen kunt doen. Voor peuters zijn er dozen met vier puzzels die oplopen in aantal stukjes. Kinderen vanaf een jaar of vijf kunnen 49 stukjes vaak zelf, zeker als het plaatje een figuur is die ze kennen. Een puzzel van 1000 stukjes is iets voor ouders en oudere kinderen samen, en die mag best een week op tafel blijven liggen.

Bouwen met LEGO, Kapla en Magna-Tiles

Bouwen werkt goed met kinderen van verschillende leeftijden, omdat iedereen op zijn eigen niveau meedoet. Jij legt de fundering, de oudste bouwt de tribune en de jongste zet de poppetjes neer. In ons gezin bouwde onze zoon voetbalstadions van Kapla, met Playmobil-poppetjes als spelers en publiek. Hoe je zo'n stadion met LEGO maakt, lees je in een voetbalstadion bouwen met LEGO.

Combineer gerust. Kapla-plankjes worden wegen, LEGO wordt een huis, en met papier en stiften teken je er een stad omheen. Magnetische tegels zoals Magna-Tiles zijn makkelijker voor kleine handen, omdat ze vanzelf aan elkaar klikken. Ideeën voor bouwwerken staan in de leukste creaties met Magna-Tiles.

Spellen aan tafel

Een spel geeft een middag structuur: er zijn regels, beurten en een einde. Ondertussen oefenen kinderen op hun beurt wachten en tegen hun verlies kunnen. Over tellen is onderzoek gedaan. Siegler en Ramani lieten kleuters uit gezinnen met een laag inkomen vier keer een kwartier een eenvoudig bordspel spelen met de getallen 1 tot 10. Daarna schatten ze getallen even goed in als leeftijdsgenoten uit gezinnen met meer geld. Kinderen die hetzelfde spel met kleuren in plaats van cijfers speelden, gingen niet vooruit (Developmental Science, 2008).

Ruzie bij het verliezen hoort erbij. Tips om dat te beperken lees je in Monopoly en ruzie aan tafel.

Knutselen, kleien en tekenen op het raam

Voor knutselen hoef je weinig te kopen. Wc-rolletjes, eierdozen, oude tijdschriften, lege potjes en bladeren uit de tuin zijn genoeg voor een middag. Leg een oud laken of een vuilniszak op tafel, dan hoef je niet bij elke klodder verf in te grijpen.

• Tekenen op het raam met raamstiften. Je kind kan een tekening overtrekken die je aan de andere kant tegen het glas houdt. Probeer de stiften eerst op een hoekje, dan weet je of ze er weer goed af gaan.
• Klei: taartjes bakken en een restaurant beginnen waar jij komt eten. Laat de klei na afloop goed afgesloten bewaren, anders droogt hij uit.
• Strijkkralen houden oudere kinderen lang bezig. Het strijken doe jij.
• Kinetic Sand droogt niet uit en kan binnen op een dienblad. Wat het verschil is met gewoon speelzand, lees je in speelzand voor binnen.

Meer ideeën met spullen die je al in huis hebt, staan in creativiteit van je kleuter stimuleren met weinig geld.

Poppenkast en toneel

Een laken over twee stoelen is genoeg als poppenkast. Poppen maak je van een oude sok met twee knopen als ogen, of van een wc-rolletje op een stokje. Laat de kinderen zelf een voorstelling bedenken en geef ze een tijd: om vijf uur begint de show. Dan schuif jij aan het eind van de middag aan met een kop thee.

Wil je een echte poppenkast, dan is er een houten versie van Green Toys die op tafel staat. Er zit een krijtbordje op voor de begintijd van de voorstelling. De poppen koop je los.

Koken en bakken

Bij ons thuis proberen de kinderen sneller iets nieuws als ze het zelf hebben gekookt. Laat ze kiezen wat er op het menu komt en geef ze een taak die bij hun leeftijd past.

Speel je liever alleen alsof? Een speelkeuken of een klei-oven van Play-Doh houdt de echte keuken schoon.

Hut, thuisbioscoop en spelletjes zonder speelgoed

Voor deze ideeën heb je geen nieuw speelgoed nodig.

• Een hut bouwen onder de eettafel of tussen de bank en twee stoelen. Met wasknijpers blijven de dekens zitten. Een zaklamp en een stapel boeken erin, en het voorleesuur is geregeld.
• Een thuisbioscoop: gordijnen dicht, kussens op de grond, kaartjes die de kinderen zelf tekenen en popcorn uit de pan.
• Een speurtocht door het huis met briefjes. Voor kinderen die nog niet lezen teken je de plek waar het volgende briefje ligt.
• Spelletjes met plastic bekers: torens bouwen, een bal erin stuiteren of bekers omdraaien in een race.
• Een proefje in de keuken, zoals een tekening die beweegt in water.

Bewegen als het buiten regent

De beweegrichtlijn van de Gezondheidsraad vraagt van kinderen van 4 tot 18 jaar elke dag minstens een uur matig intensief bewegen. Drie keer per week horen daar activiteiten bij die spieren en botten sterker maken, zoals springen en dansen. Het advies is ook om veel stilzitten te voorkomen (Rijksoverheid). Op een binnendag lukt dat uur niet vanzelf, dus plan het in.

• Een parcours door de kamer: over de kussens, onder de tafel door, op één been naar de deur.
• Een ballon hooghouden. Hij mag de grond niet raken, en wie het langst volhoudt wint.
• Stopdans: de muziek gaat uit en iedereen staat stil.
• Een workout of een beweegfilmpje op YouTube meedoen.
• Toch even naar buiten. Met een regenpak en laarzen is in plassen springen een activiteit op zich, en daarna smaakt de warme chocolademelk beter.

Kies hieronder de leeftijd van je kind en wat je wilt oefenen. Je krijgt drie spelletjes die je met spullen uit huis kunt doen.

Hoeveel schermtijd is genoeg?

Op een lange binnendag gaat de tv sneller aan. Dat is niet erg, maar het helpt om vooraf af te spreken hoeveel. De Richtlijn gezond schermgebruik van de Rijksoverheid uit 2025 geeft deze maximale tijden per dag, zonder de schermtijd op school (NJi):

Als je kind ziek thuis is

Een kind met koorts hoeft niet in bed te blijven en mag ook naar buiten. Zorg wel dat het genoeg rust krijgt en extra drinkt, want met koorts verlies je meer vocht. Een waterijsje telt ook mee (Thuisarts). Twijfel je of je de huisarts moet bellen, kijk dan op Thuisarts.

Een ziek kind verveelt zich snel, maar heeft weinig energie. Kies iets wat het op de bank kan doen en wat niet te lang duurt:

• Voorlezen of een luisterboek, met de ogen dicht als dat fijner is.
• Een puzzel of Kinetic Sand op een dienblad op schoot.
• Klei, stickers of een kleurboek.
• Een denkpuzzel voor één speler, zoals IQ-Fit.
• Een rustige film, binnen de schermtijd die je normaal ook aanhoudt.

Leg een paar dingen binnen handbereik en ruil ze als je kind er genoeg van heeft. Gaat het weer beter, plan dan weer een beweegmoment in.

Deze blog in december 2020

We schreven deze blog op 14 december 2020, de avond van de persconferentie waarin de lockdown werd aangekondigd. De basisscholen gingen van 14 december 2020 tot 8 februari 2021 dicht. Eerder dat jaar waren ze al vanaf 16 maart gesloten geweest (CBS). Ouders zaten met kinderen thuis, met de kerstvakantie ertussen.

Onze top 10 van toen: puzzelen, bouwen, gezelschapsspellen, schatzoeken met de geocaching-app, poppenkast, knutselen, koken en bakken, een thuisbioscoop, samen sporten en tekenen op het raam met raamstiften. Die ideeën staan hierboven nog allemaal, aangevuld met wat we sindsdien hebben geleerd.

Meer lezen

• Wat is goed speelgoed?
• Speelgoed dat eigenlijk geen speelgoed is, met dingen die je al in huis hebt.
• Motoriek oefenen met speelgoed.
• Onze review van Kinetic Sand.
• Speelgoed voor onderweg, ook handig voor de wachtkamer.
• Speelgoed dat samen spelen oefent staat bij sociaal speelgoed.